Báo cáo thường niên thị trường tài chính 2017: Tiếp cận tài chính

Trong năm 2017, Bộ Tài chính Việt Nam đã cùng Ngân hàng Nhà nước lựa chọn chủ đề tài chính toàn diện làm một trong số các chủ đề ưu tiên để thảo luận, hướng tới các hành động chung trong Diễn đàn APEC. Chủ đề này đã nhận được sự ủng hộ của các quốc gia thành viên xuất phát từ ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển bền vững, đặc biệt đối với Việt Nam. Ngoài ra, trong năm 2017, vấn đề “Khả năng tiếp cận các nguồn lực tài chính của chính quyền địa phương tại Việt Nam” đã được đưa ra thảo luận với mục tiêu thúc đẩy việc tiếp cận các nguồn lực tài chính của chính quyền địa phương đóng vai trò then chốt để phát triển. Vì vậy, Báo cáo thường niên lần thứ năm tập trung vào chủ đề tiếp cận tài chính bao gồm: tiếp cận tài chính cá nhân, tiếp cận tín dụng chính thức của các doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận nguồn vốn của các ngân hàng thương mại và tiếp cận tài chính của chính quyền địa phương và trung ương.

Báo cáo thường niên thị trường tài chính Việt Nam năm 2017 này gồm có năm chương được cấu trúc theo trình tự logic bắt đầu từ phân tích chỉ số tài chính toàn diện (financial inclusion) của Việt Nam, tiếp cận tài chính của cá nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa đến việc tiếp cận nguồn vốn của ngân hàng thương mại và cuối cùng là tiếp cận tài chính của chính quyền địa phương và trung ương. Cụ thể:

Chương 1: Tiếp cận tài chính cá nhân tại Việt Nam.
Chương 1 đã đo lường chỉ số tài chính toàn diện của Việt Nam và so sánh với một số quốc gia khác ở châu Á và phân tích các yếu tố thuộc đặc tính cá nhân ảnh hưởng đến tiếp cận tài chính cá nhân toàn diện tại Việt Nam. Trên cơ sở phân tích này, Chương 1 đã đề xuất một số hàm ý chính sách để thúc đẩy tiếp cận tài chính cá nhân;

Chương 2: Tiếp cận tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Những doanh nghiệp vừa và nhỏ khá linh hoạt và năng động trong kinh doanh nhưng cũng chính vì nhỏ và hạn chế về kinh nghiệm vận hành, hạn chế về quy mô tài sản đảm bảo nên thường gặp khó khăn khi tiếp cận tín dụng chính thức. Để tạo cơ hội phát triển cho những doanh nghiệp nhỏ, cần có những cơ chế linh hoạt phần nào thay thế cho tài sản đảm bảo để ngân hàng có thể giải ngân cho các doanh nghiệp. Những cơ chế ấy có thể là đa dạng hóa dạng hình tài sản đảm bảo, bao thanh toán, tín chấp. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng cần tự nâng cao kỹ năng quản lý để có thể xây dựng những dự án khả thi huy động vốn từ các nguồn khác nhau;

Chương 3: Tiếp cận nguồn vốn của ngân hàng thương mại.
Chương 3 đã cho thấy khi có đủ lượng vốn cần thiết, các ngân hàng sẽ thuận lợi hơn trong việc xử lý nợ xấu, đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn cũng như thúc đẩy lộ trình áp dụng Basel II, nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn hệ thống ngân hàng. Bên cạnh đó, để bảo đảm tăng trưởng bền vững, các ngân hàng cần có chiến lược huy động vốn hợp lý và sử dụng chúng một cách hiệu quả thông qua việc nâng cao năng lực quản lý rủi ro. Vốn huy động là nguồn vốn chính để ngân hàng kinh doanh tìm lợi nhuận còn vốn sở hữu có tác dụng tạo sự ổn định, an toàn cho ngân hàng và niềm tin của công chúng. Quy mô của hai nguồn vốn này nhiều hay ít nên căn cứ vào chiến lược khách hàng ngân hàng nhắm tới để tránh lãng phí làm tăng chi phí vốn, vì không phải ngân hàng có quy mô lớn là tốt. Để tiếp cận được vốn cần có những dự báo và tác động vào các nhân tố ảnh hưởng tới việc huy động chúng. Việc huy động cần tính tới yếu tố chi phí và lợi ích, tránh tình trạng chỉ cốt huy động được càng nhiều càng tốt;

Chương 4: Tiếp cận tài chính của chính quyền địa phương.
Chương này phân tích thực trạng tiếp cận tài chính của chính quyền địa phương tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy Cơ chế phân bổ ngân sách địa phương hiện nay còn có biểu hiện thiếu minh bạch và thiếu công bằng qua tiêu chí định mức chi và thực tế chi trên đầu người giữa các địa phương, giữa nhóm tỉnh, thành phố có mức thu vượt chi với nhóm địa phương có thu chưa đủ chi phải điều tiết từ trung ương. Kênh tiếp cận tài chính qua vay nợ từ phát hành trái phiếu chính quyền địa phương (CQĐP) chỉ tập trung ở một vài địa phương có quy mô kinh tế lớn và có năng lực trả nợ. Nguồn vay nợ qua vay lại ODA cũng có những quy định ngặt nghèo, quy trình phức tạp ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ các dự án vay nguồn vốn này. Trên cơ sở phân tích các hạn chế nêu trên, nghiên cứu đã đưa ra một số hàm ý chính sách mang tính công bằng, nâng cao khả năng tiếp cận tài chính của CQĐP nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội địa phương nói riêng và cả nước nói chung; 

Chương 5: Tiếp cận tài chính của chính quyền trung ương.
Chương 5 sử dụng số liệu 2010-2016 và ước 2017 để phân tích tình hình tài chính cũng như cách thức chính quyền trung ương tại Việt Nam tìm kiếm các nguồn tài trợ cho nhu cầu chi khu vực nhà nước ngày càng gia tăng và cạnh tranh lẫn nhau. Kết quả phân tích đã chỉ ra rằng thu ngân sách nhà nước từ nội địa tăng dần về tỷ trọng. Thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp là hai khoản thu lớn nhất, áp lực thuế nặng hơn trên phạm vi toàn xã hội. Nợ công chủ yếu là nợ ngoài nước và tỷ lệ nợ công so với GDP tiến gần đến ngưỡng đỉnh cho phép của Quốc hội. Chi thường xuyên của ngân sách nhà nước tăng nhanh, chi đầu tư công nói chung và đầu tư công nói riêng trong các dự án thuộc ngành Công-Thương thất thoát nhiều chục nghìn tỷ đồng. Thâm hụt ngân sách sau nhiều năm dai dẳng ở mức cao đã giảm còn 3,5% GDP năm 2017. Từ kết quả nghiên cứu này, Chương 5 đã đưa ra hàm ý là trong điều kiện hội nhập ngày càng sâu rộng với khu vực và thế giới, Chính phủ cần chú trọng mở rộng cơ sở thuế; Từng bước điều chỉnh cơ cấu thuế theo hướng đặt trọng tâm lên thuế trực thu, trước hết là thuế thu nhập cá nhân; Cần phải kiểm soát chặt chẽ mọi khoản chi tiêu công, cả chi thường xuyên lẫn chi đầu tư phát triển; Gắn kết được kế hoạch đầu tư công vào kế hoạch tài chính ở phạm vi cả nước và tất cả địa phương, cũng như mọi phạm vi thời hạn (dài hạn, trung hạn và hàng năm); Chuyển dịch cơ cấu nợ công từ nợ nước ngoài sang nợ nội địa nhằm tránh rủi ro tỷ giá và kéo dài tuổi nợ công lên trên 10 năm.

Tải về: BaoCaoThuongNienThiTruongTaiChinh2017.TiepCanTaiChinh.pdf


HỢP TÁC

Tổng truy cập: 312,393

18,174